Kort gezegd: een warme kruidenthee na de raclette is een fijn ritueel van oma, en sommige planten (pepermunt, venkel, anijs, karwij, kamille, citroenmelisse, gember) hebben een traditioneel gebruik dat het Europees Geneesmiddelenbureau erkent bij kleine spijsverteringsklachten, zoals een opgeblazen gevoel. Traditioneel gebruik betekent niet dat de werking bewezen is met klinische studies. En een Zwitsers onderzoek liet zien dat de maag sneller leeg is na een kaasfondue met thee dan na een fondue met wijn en kirsch. Geen wondermiddel dus, maar wel een prima gewoonte.
Dit artikel bevat Amazon-affiliatelinks: als je via deze links iets koopt, ontvangt Raclette Club een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou. Meer weten.
Waarom oma de theepot tevoorschijn haalde
Een raclette, dat is gesmolten kaas, aardappelen, vleeswaren en vaak een tweede (en derde) ronde in het pannetje. Kortom: een vette maaltijd. De adviezen van de gezondheidsdiensten zijn daar duidelijk over: de Britse NHS noemt rijke, vette of pittige maaltijden als klassieke oorzaken van indigestie en raadt aan om in de 3 tot 4 uur voor het slapengaan niet meer te eten.
De kruidenthee komt dus op het goede moment: hij is warm, zonder alcohol, vervangt het laatste glas wijn en zorgt voor een pauze voor je naar bed gaat. Dat is al heel wat. Voor de rest bekijken we plant per plant wat echt vaststaat.
Wat het Europees Geneesmiddelenbureau zegt, plant per plant
Het kruidencomité van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA, comité HMPC) publiceert monografieën over geneeskrachtige planten. Voor de meeste spijsverteringstheeën komt het uit op ‘traditioneel gebruik’: het effect wordt aannemelijk geacht en de plant wordt al minstens 30 jaar veilig gebruikt, maar er zijn onvoldoende klinische studies. Dat is eerlijk, en dat is precies wat wij je hier vertellen.
| Plant | Traditioneel gebruik volgens het EMA | Voorzorgen van het EMA |
|---|---|---|
| Pepermunt (blad) | Lichte spijsverteringsklachten, zoals indigestie en winderigheid | Vanaf 4 jaar. Kan brandend maagzuur en reflux verergeren. Voorzichtig bij galstenen |
| Kamille (bloem) | Lichte maag- en darmklachten, zoals een opgeblazen gevoel en lichte krampjes | Vooral voor volwassenen en kinderen vanaf 12 jaar. Niet bij allergie voor composieten (margriet, bijvoet…) |
| Citroenmelisse (blad) | Lichte spijsverteringsklachten, opgeblazen gevoel, winderigheid; ook lichte stress en slaap | Volwassenen en kinderen vanaf 12 jaar |
| Zoete venkel (vrucht) | Lichte krampachtige spijsverteringsklachten, opgeblazen gevoel, winderigheid | Vanaf 4 jaar. Uit voorzorg afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding |
| Anijs (vrucht) | Lichte indigestie, opgeblazen gevoel, winderigheid | Volwassenen en kinderen vanaf 12 jaar, niet langer dan 2 weken. Niet bij allergie voor schermbloemigen (venkel, selderij, koriander…) |
| Karwij (vrucht) | Opgeblazen gevoel en winderigheid | Volwassenen en kinderen vanaf 12 jaar. Niet bij allergie voor schermbloemigen, bijvoet of berk |
| Gember (wortelstok) | Lichte krampachtige spijsverteringsklachten met een opgeblazen gevoel | Voor geneesmiddelen op basis van gember: niet onder 18 jaar, en niet tijdens zwangerschap of borstvoeding |
Voor al deze planten geeft het EMA hetzelfde advies: houden de klachten langer dan een à twee weken aan (afhankelijk van de plant) of worden ze erger, raadpleeg dan een arts of apotheker. Deze monografieën gaan over kruidengeneesmiddelen, niet over je zakje uit de supermarkt, maar het zijn wel dezelfde planten.
En de studies dan?
Het NCCIH, het Amerikaanse instituut dat complementaire geneeswijzen beoordeelt, is nog voorzichtiger. Voor kamille vindt het het bewijs voor spijsverteringsklachten zwak, al is het in theehoeveelheden waarschijnlijk veilig. Over munt merkt het op dat er heel weinig onderzoek is naar thee van muntblaadjes; het is pepermuntolie in capsules die resultaten laat zien bij het prikkelbaredarmsyndroom, en die kan brandend maagzuur geven. Over gember herinnert het aan het traditionele gebruik tegen indigestie, zonder modern bewijs voor de spijsvertering.
Het grappigste resultaat komt uit Zwitserland. In 2010 serveerde een team uit Zürich een kaasfondue aan 20 vrijwilligers, met witte wijn of zwarte thee, en daarna een glaasje kirsch of water. Het resultaat, gepubliceerd in de BMJ: de maag was duidelijk sneller leeg met thee of water dan met wijn of kirsch. Maar de vrijwilligers meldden aan de ene kant niet meer spijsverteringsklachten dan aan de andere. Moraal van het verhaal: thee doet geen wonderen, maar het ‘glaasje om het te laten zakken’ laat je ook niet sneller verteren.
Onze kruidenthee na de raclette (mening van de redactie)
- De klassieker: pepermunt, tenzij je snel last hebt van brandend maagzuur.
- De zachte: kamille en citroenmelisse, perfect als je daarna gaat slapen.
- De bergthee: venkel, anijs en karwij gemengd, met die anijssmaak die doet denken aan de likeuren uit de Alpen, maar zonder alcohol.
- De pittige: een paar plakjes verse gember in heet water met een zestje citroen.
- De simpelste: een lichte zwarte thee, net als in de Zwitserse studie.
- De citroenverbena: een grote klassieker aan Franse tafels, hier gekozen om zijn citroensmaak; we vonden geen Europese beoordeling die er een effect op de spijsvertering aan toekent.
Reken op een theelepel gedroogde plant per kopje, heet maar niet kokend water, en laat 5 tot 10 minuten afgedekt trekken om de aroma’s vast te houden. Met één grote theepot voor de hele tafel hoef je niet steeds naar de keuken.
Als kruidenthee niet genoeg is
Een zwaar gevoel na één uitgebreide maaltijd is heel gewoon. Bijna dagelijks brandend maagzuur, hevige pijn, moeite met slikken, herhaaldelijk overgeven, onverklaarbaar gewichtsverlies of bloed in de ontlasting zijn geen zaak voor kruidenthee: de NHS raadt dan aan een arts te raadplegen. Gebruik je medicijnen, vraag dan je apotheker om advies voor je een kruidenkuur begint: het NCCIH wijst bijvoorbeeld op mogelijke wisselwerkingen tussen kamille en bepaalde geneesmiddelen.
In de voorraadkast
Alle tips van oma staan bij onze grootmoedersremedies. Lees ook de zaden en specerijen die helpen bij de spijsvertering en de gewoonten na een stevige maaltijd die echt kloppen. Voor het complete plaatje: onze gids over raclette en spijsvertering en de voorraadkast.
Op het blog bespreekt ons artikel over de kruiden die helpen bij de spijsvertering ook gentiaan, rozemarijn en verse kruiden.
Veelgestelde vragen
Welke kruidenthee drink je na een raclette?
Pepermunt, kamille, citroenmelisse, venkel, anijs, karwij en gember hebben een traditioneel gebruik dat het Europees Geneesmiddelenbureau erkent bij lichte spijsverteringsklachten. Bij geen van alle is de werking bewezen met degelijke studies. Kies dus gewoon degene die je lekker vindt.
Is munt goed voor de spijsvertering?
Pepermunt wordt traditioneel gebruikt tegen indigestie en winderigheid, maar volgens het EMA kan hij brandend maagzuur en reflux verergeren. Heb je daar last van, kies dan liever kamille of citroenmelisse.
Helpt thee om fondue of raclette te verteren?
Een studie die in 2010 in de BMJ verscheen, liet zien dat de maag sneller leeg is na een fondue met zwarte thee dan na een fondue met wijn en kirsch. De vrijwilligers hadden in het ene geval niet meer spijsverteringsklachten dan in het andere.
Zijn kruidentheeën geschikt voor kinderen en zwangere vrouwen?
Niet allemaal. Het EMA raadt venkel af tijdens zwangerschap en borstvoeding, en houdt anijs, karwij, citroenmelisse en het meeste gebruik van kamille voor kinderen vanaf 12 jaar en volwassenen. Vraag advies aan een arts of apotheker.
Bronnen
- EMA, monografie Menthae piperitae folium (pepermunt)
- EMA, monografie Matricariae flos (kamille)
- EMA, monografie Melissae folium (citroenmelisse)
- EMA, monografie Foeniculi dulcis fructus (zoete venkel)
- EMA, monografie Anisi fructus (anijs)
- EMA, monografie Carvi fructus (karwij)
- EMA, monografie Zingiberis rhizoma (gember)
- NCCIH, Peppermint Oil
- NCCIH, Chamomile
- NCCIH, Ginger
- Heinrich et al., BMJ 2010, kaasfondue met witte wijn of zwarte thee
- NHS, Indigestion
