In het kort: génépi is een likeur van hooggebergtekruiden (alpenalsem) die de raclette afsluit met een frisse bitterheid en een zoete zachtheid. Wil je zeker zijn van de herkomst, zoek dan de vermelding “Génépi des Alpes”, een Frans-Italiaanse geografische aanduiding met strenge regels. En nee, je verteert er niet sneller door: je sluit de maaltijd er alleen prachtig mee af.
Dit artikel bevat Amazon-affiliatelinks: als je via deze links iets koopt, ontvangt Raclette Club een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou. Meer weten.
Génépi, waar komt het vandaan?
Onder de naam génépi vatten bergbewoners verschillende kleine alsemsoorten samen die groeien op puinhellingen en morenes in het hooggebergte. Het officiële productdossier noemt er vier: Artemisia mutellina of umbelliformis (de “witte génépi”), Artemisia spicata (de “zwarte génépi”), Artemisia glacialis en Artemisia nivalis. Piepkleine, taaie plantjes die maar drie of vier maanden groeien en lange, strenge winters doorstaan. Ze hebben dus karakter, en dat proef je in het glas.
Dezelfde tekst herinnert eraan dat génépi, eerst een geneeskrachtige plant voor huiselijk gebruik, zich vanaf de 19e eeuw als sterkedrank opwierp en vanaf de jaren 1960 inspeelde op de vraag van het wintersporttoerisme. Génépi en raclette zijn in dezelfde chalets opgegroeid.
De geografische aanduiding “Génépi des Alpes”
“Génépi des Alpes” is een geografische aanduiding (GA) die in Frankrijk werd erkend bij besluit van 15 december 2014. Volgens het INAO is het de eerste grensoverschrijdende GA voor Frans grondgebied: in Italië heet het “Genepi delle Alpi”. Dit staat in het productdossier:
- Het gebied: zes Franse departementen (Alpes-de-Haute-Provence, Hautes-Alpes, Alpes-Maritimes, Isère, Savoie, Haute-Savoie) en twee Italiaanse regio’s (Piëmont en Valle d’Aosta). De plant moet boven 1.500 meter worden geplukt of geteeld.
- Het alcoholgehalte: minstens 30% vol.
- De kleur: van kleurloos tot lichtgroen, via bleekgeel.
- Het recept: minimaal 2 gram gedroogde bloeiende génépitakjes per liter likeur, geen kunstmatige kleurstoffen, geen toegevoegde aroma’s.
- Het bottelen: binnen het gebied, en uitsluitend in glas.
En Wallis? Ook daar wordt génépi gemaakt (het magazine Barnews noemt producenten in Sierre), maar Zwitserland valt niet binnen het gebied van de GA: een fles uit Wallis mag dus niet de vermelding “Génépi des Alpes” dragen. Dit productdossier geldt trouwens alleen voor likeuren die de aanduiding opeisen: een “génépi” zonder deze vermelding biedt die garanties niet. Op Europees niveau deelt verordening (EU) 2019/787 deze dranken in bij de likeuren (minimaal 15% vol.) en bepaalt ze dat génépi alleen op smaak mag worden gebracht met aromatiserende levensmiddelen, aromapreparaten en natuurlijke aromastoffen.
Hoe génépi wordt gemaakt
Het productdossier van de GA staat drie manieren toe om de aroma’s te winnen, los of gecombineerd:
- Maceratie: de planten trekken minstens 20 dagen (gedroogde planten) of 15 dagen (verse planten) in een alcoholoplossing, waarbij génépi minstens 85% van het plantengewicht uitmaakt.
- Suspensie: de planten hangen in een afgesloten vat boven de alcohol, minstens 90 dagen lang, om de meest vluchtige aroma’s op te vangen.
- Distillatie van gemacereerde planten, met minstens 50% génépi.
Daarna worden suiker, water en neutrale alcohol toegevoegd. Een lijst van aanvullende planten is toegestaan (engelwortel, hysop, citroenmelisse, tijm…). De exacte recepten blijven het geheim van elke likeurstoker.
Een woordje voor wandelaars die dromen van zelfgemaakte génépi: in de Savoie beperkt de prefectuur het plukken tot 120 takjes per dag per persoon, met een boete die kan oplopen tot 750 euro. Bij een controle in 2023 werden meer dan 8.500 takjes te veel in beslag genomen. De berg is geen supermarktschap.
De smaak
Het INAO vat Génépi des Alpes samen in twee woorden: zoet en bitter. De suiker rondt af, de bitterheid geeft houvast in de mond, de neus gaat richting bloemige en kruidige tonen. Een goede génépi blijft fris en zuiver, niet stroperig. Heb je het gevoel dat je een snoepje drinkt, dan heeft de likeurstoker te kwistig met suiker gestrooid.
Waarom na een raclette (en wat de wetenschap ervan zegt)
Génépi staat bekend als “digestief”: het productdossier zelf vermeldt dat men er vroeger spijsverterende en versterkende eigenschappen aan toeschreef. Maar een reputatie is geen bewijs. In 2008 vergeleek een klein Duits onderzoek (tien gezonde mannen) een maaltijd gevolgd door water, brandy, kruidenlikeur, perenbrandewijn, aquavit of espresso: geen van die dranken maakte de maag sneller leeg of verlichtte het zware gevoel. Alleen een rustige wandeling (4 km/u, tijdens de drie meeturen) versnelde het legen, zonder dat zware gevoel meer te verlichten.
In 2010 lieten onderzoekers uit Zürich met een fondue zelfs zien dat alcohol tijdens en na de maaltijd de spijsvertering eerder vertraagde, zonder dat de klachten toenamen. De eerlijke conclusie: génépi laat de kaas niet “zakken”. Wat het wel brengt, is een smaakbreuk, bittere frisheid na het vet en een mooi ritueel aan het eind van de avond. Dat is al heel wat.
Hoe kies je je génépi
- Zoek “Génépi des Alpes” op het etiket: dat garandeert een plant uit het hooggebergte, productie en bottelen binnen het gebied, zonder kunstmatige aroma’s of kleurstoffen.
- Kijk naar de kleur: de GA gaat van kleurloos tot lichtgroen. Een zeer fel fluogroen mag je nieuwsgierig maken, de ingrediëntenlijst vertelt je de rest.
- Kies een niet te zoet profiel: na het vet van de raclette werkt een droge, kruidige génépi beter dan een heel zoete.
Génépi serveren
De hoeveelheid: een klein glaasje, geen waterglas. Het Zürichse onderzoek gebruikte 2 cl schnaps, dat is een goede maat. De temperatuur: koel, uit de koelkast, of op een ijsblokje als je dat lekker vindt; de kou tempert de suiker en zet de bitterheid op de voorgrond. Het glas: een klein likeurglaasje of een minivoetglaasje, dat de aroma’s vasthoudt.
De combinaties
Génépi houdt van pure chocolade (bitter antwoordt op bitter), desserts met rood fruit of peer, en koffie. Vermijd alleen heel zoete desserts: suiker tegen suiker, daar wint niemand.
De andere digestieven bij de raclette
Terug naar de complete gids met digestieven na de raclette. Heb je liever een fruitbrandewijn, lees dan onze pagina over poire williams of onze pagina over kirsch. Voor een andere likeur van alpenkruiden kun je terecht bij chartreuse. En wil je zonder alcohol afsluiten, onze kruidenthees staan in de gids raclette en spijsvertering.
Veelgestelde vragen
Helpt génépi om de raclette te verteren?
Nee, niet in fysiologische zin. Een onderzoek uit 2008 vond geen enkel effect van alcoholische digestieven op het legen van de maag, en een onderzoek uit 2010 over fondue zag zelfs een tragere spijsvertering met alcohol. Génépi geeft vooral een gevoel van bittere frisheid na het vet.
Wat betekent “Génépi des Alpes” op het etiket?
Het is een Frans-Italiaanse geografische aanduiding, erkend in 2014: planten geplukt of geteeld boven 1.500 meter in zes Franse departementen, Piëmont en Valle d’Aosta, minstens 30% vol., minstens 2 gram gedroogde planten per liter, zonder kunstmatige aroma’s of kleurstoffen, gebotteld binnen het gebied.
Mag je zelf génépi plukken om het zelf te maken?
In de Savoie is het plukken beperkt tot 120 takjes per dag per persoon, met een boete die kan oplopen tot 750 euro. De prefectuur van de Savoie geeft aan dat de meeste naburige departementen dit plukken ook regelen: informeer voordat je op pad gaat.
Hoe serveer je génépi?
In een kleine hoeveelheid (ongeveer 2 cl), koel of op een ijsblokje, in een klein likeurglaasje. Het past goed bij pure chocolade en koffie.
Bronnen
- Productdossier van de GA “Génépi des Alpes” (BO Agri, 25 december 2014)
- INAO: productfiche Génépi des Alpes
- Verordening (EU) 2019/787 over gedistilleerde dranken, bijlage I (categorie 33, likeur)
- Prefectuur van de Savoie: herinnering over het plukken van génépi (augustus 2023)
- Franke et al., 2008, J Gastrointestin Liver Dis: digestieven, espresso en wandelen na de maaltijd
- Heinrich et al., 2010, BMJ: wijn, zwarte thee of schnaps bij een fondue
- Prefectuur van de Savoie: brochure over de plukregels
- Barnews: génépi en de kruiden van Wallis (Engelstalig)
- PubMed Central: samenvatting van Heinrich et al., BMJ 2010 (Engelstalig)
Geniet, maar drink met mate.
